Aafkes bos

Het verhaal van ‘Aafies Bossie’.
Note webmaster: Onderstaande informatie heeft jaren op de website: Verkenning in en om Assen gestaan waarvan een link op deze site stond. Echter op dit moment is deze website niet meer toegankelijken en mogelijk opgeheven. Met enige moeite hebben we de tekst uit de cache van Google kunnen redden om hiermee het verhaal van Aafje te kunnen vertellen via het medium internet. Helaas zijn de foto’s van deze pagina verloren gegaan. Als iemand nog foto’s heeft en deze geplaatst mogen worden neem dan even contact op met de webmaster. De foto hiernaast van Aafje hebben we ontvangen van Bert Klok.

Update 27-10-2009: We kregen een email van de heer Kooistra waarin hij vertelde dat de site opnieuw opgezet wordt en deze een nieuw adres gekregen heeft namelijk: www.inenomassen.nl.

Elke week kwam er een naaister, Aafje Biel heette ze.
Het was een heel klein, dik vrouwtje, dat geestelijk niet helemaal normaal was.
Ze kon b.v. niet praten; stootte onverstaanbare klanken uit, in plaats van woorden.
Soms was ze een uur lang stil en brak dan opeens in een geweldig schaterlachten uit. Ze bad voor de maaltijd. Bij ons verdiende ze een gulden per dag.

Ze woonde alleen in een klein huisje, achter op het oranjebond (zijweg van de Zwartwatersweg).
Aafie was een dochter van ‘Bokken Biel’, die eens heeft gewerkt op huize Vredeveld aan de Rolderweg, waar Louis Krans toen woonde (zie de pagina: ‘Valkenstijn‘ van deze website’)

Omstreeks tussen de jaren 1970 en 1978 hebben onverlaten ingebroken in het huisje van Aafje Biel.
Het schijnt dat ze nogal wat geld had (vaag herinner ik me, dat een bedrag van fl. 10.000,- werd genoemd).
De huisjes van Oranjebond werden i.v.m. de stadsuitbreiding afgebroken. Maar temidden van dat stadsdeel is nog altijd “Aafies Bossie” als stille herinnering aan Aafie Biel….”..
Het Oranjebond Achter de Zwartwatersweg vindt men een kleine zijweg welke voorheen de enige zijweg vormde van deze straat. Deze zijweg noemde men ‘het Oranjebond’ en in 1898 zijn hier tien arbeiderswoningen gebouwd door de ‘Oranjebond van Orde’.

Een speciale commissie berichtte op 7 juli 1897 aan het bestuur van de Oranjebond dat in de gemeente Assen geschikte grond was gevonden voor de bouw van woningen.
Het ging om een terrein aan de Zwartwaterscheweg gelegen, ter grootte van ca. tien ha..
Op het terrein, gelegen aan het Peeloërveld, werden de eerste vijf woningen gebouwd, die op 1 mei 1898 betrokken konden worden. Men bouwde nog vijf woningen, doch de verhuur van deze woningen stagneerde.
De eventuele kandidaten vonden de grote afstand naar de stad een bezwaar. Binnendoor was het een kwartier lopen, maar langs de grote weg deed men er zeker twintig minuten over. Op 1 maart 1900 werd de laatste woning daadwerkelijk verhuurd.

De huur van de woningen werd vastgesteld op f. 0,80 per week, maar voor veel arbeidersgezinnen was dit toch al een groot bedrag.

Op 22 oktober 1910 besloot het algemeen bestuur alle woningen te verkopen aan de bewoners.
Negen woningen werden verkocht voor f. 750,-
en de tiende, vanwege een verbouwing voor f. 1000,-.

Bron; Asser Historisch Tijdschrift; nummer 2, juni 1992
Bron: “Een Asser jongen vertelt”, Hans Seidel; 1983
Met Aafie Biel viel niet te spotten!

Aafie groeide op in het koetshuis van Huize Vredeveld

Er zijn nog heel wat Assenaren die haar hebben gekend: Aafje Bijl, of zoals zij hier werd genoemd Aafie Biel.

Een vrouw met wie niet viel te spotten. Zij woonde in een huisje van de Oranjebond aan een zijweg van de Zwartwatersweg. Zij was huis- of verstelnaaister en ging lopend iedere morgen naar één van haar verstelhuizen. Als zij daar kwam, rekende zij er op, dat er een boterham voor haar klaar stond.

‘s Middags schoof ze aan aan de warme maaltijd en vaak was het al laat in de avond, eer zij terugliep naar de Oranjebond. Vond zij, dat ze niet voldoende gastvrij werd ontvangen en onthaald, dan kwam ze nooit weer terug.

Haar spaargeld, in vele jaren verzameld, bewaarde ze in een zak onder haar rok.

In de zestiger jaren werd er bij haar ingebroken, waarbij er een bedrag van ongeveer tienduizend gulden zou zijn ontvreemd. Zij was een klein dik vrouwtje en licht geestelijk gestoord. Praten kon ze erg moeilijk. In plaats van woorden bracht ze onverstaanbare klanken uit. Soms was zij een uur lang stil, om dan in een geweldig schaterlachen uit te barsten. Lopend langs de straat praatte ze voortdurend in zichzelf.
Aafje was een dochter van ‘Bokkenbiel’, die zo werd genoemd om dat hij een bok hield. Zij groeide op in het koethuis van Huize Vredeveld. Haar vader was in dienst van Louis Krans, de bewoner van Vredeveld, beter bekend als Valkenstijn.

De Oranjebond van Orde
Aafje woonde alleen in een huisje aan de Oranjebond. Daar stonden tien arbeiderswoningen. in 1898 gebouwd om iets te doen aan de slechte woonomstandigheden van veel gezinnen. De eerste sociale woningbouw in Assen, een aantal jaren voordat Eigen Haard en Boaz actief werden. De naam herinnert aan de Oranjebond van Orde. Die werd in februari 1893 opgericht in Utrecht als reactie op de onrust in Oost-Groningen. Daar braken als gevolg van de sociale misstanden rellen uit onder andere bij de aardappelmeelfabrieken in Oude Pekela.

De overheid zette huzaren in, om de mensen te kalmeren. Om de socialisten de wind uit de zeilen te nemen, werden twee ‘bonden van orde’ opgericht, waarvan de Oranjebond er een was. Deze hield zich vooral bezig met de bouw van arbeiderswoningen en boerderijen op in cultuur gebrachte heidegrond. Later bedreef men ook sociale woningbouw, maar een succes werd dit niet.

Assen is een van de weinige plaatsen waar een complex woningen van de grond kwam. In 1923 werd de Oranjebond van Orde opgeheven. Het contact met Assen kwam tot stand in 1879. Op een tien hectare groot terrein in het Peelooërveld aan de Zwartwaterscheweg, verrezen tien vrijstaande woningen. In de beginjaren kregen de bewoners gratis mest, waarmee ze een halve hectare heide zelf moesten ontginnen. De huur werd 80 cent per week, maar zelfs dat was voor enkele gezinnen nog aan de hoge kant. In 1910 werden alle woningen verkocht aan de bewoners en de obligaties afgelost.

Brand in haar woning
Het huisje van Aafje, een eindje van de weg af, zag er haveloos uit. De schoorsteen was half afgewaaid, er zaten gaten in het dak, de ramen waren vuil, de luikenverveloos en de vensterbanken leeg. Zij stookte hout in de kachel, dat ze haalde uit het bosje bij haar huis. Als ze stookte, kwam de rook door de dakpannen naar buiten. Het schuurtje bij de woning was volgepropt met takkenbossen.

Je zag haar weinig. Jongens probeerden wel eens bij haar door de ramen te gluren. Dan kwam ze naar buiten gestrompeld en zwaaide met een broodmes, waarmee ze de knapen te lijf wilde. In het voorjaar van 1968 brak er brand uit in haar woning. Een petroleumstel stond te dicht bij het raam, waardoor vitrageflarden in brand vlogen. De kamer brandde uit. De hele buurt kwam in actie om Aafje te helpen bij de wederopbouw.
Er werd een bedstee uitgebroken en de wanden werden met hardboard betimmerd. In de schuur kwam een aanrecht, de plee met ton werd vervangen door een toilet en er werd gas, elektra en waterleiding aangelegd.
Voor de ramen kwamen nieuwe vitrages en op de vensterbanken bloeiende planten. De buren gaven gezamenlijk meubels. Men kende het huisje van Aafie niet terug. Zij zou zeker blij zijn met de opknapbeurt.

Aafie’s Bossie
Niets was minder waar. Toen zij was opgehaald kreeg zij een woedeaanval. Zij was kwaad omdat haar oude bed was opgeruimd en voelde zich helemaal niet thuis in haar vernieuwde bedoening. Omdat zij agressief reageerde trokken de mensen zich terug.

Aafje was weer alleen en het duurde niet lang, of alles zag er weer even vuil en vies uit als eerder.
Kort daarna kreeg Aafje een beroerte en kwam ze terecht op de afdeling Anholt in het Wilhelmina Ziekenhuis.
Haar huisje zag ze niet terug. Zij overleed op 21maart 1969 in Anholt, 82 jaar oud. Met haar verdween één van de stadstypen van vroeger, die door vrijwel iedereen in Assen werd gekend. Toen haar woning werd afgebroken, hield de naam Aafie’s bossie, de herinnering aan haar levend.

Bron: Nieuwsblad van het Noorden; 17 november 2001; tekst: Lammert Huizing

De klauwen van de vernieuwingsdrang

De vooruitgang, gekoppeld aan inzichten over wat mooi en lelijk is en wat mag blijven bestaan en wat vernietigd moet worden, heeft deze keer zijn klauwen in de Oranjebond geslagen.

In 2002 viel hij voor de slopershamer, waardoor het aanzien van de Oranjebond op een dramatische wijze blijvend en ingrijpend werd gewijzigd.

Update februari 2011
Gerda stuurde onderstaan de foto’s

Updated: 28 maart 2015 — 15:45

21 reacties

Voeg een reactie toe
  1. Hallo,

    Leuk verhaal over deze vrouw. Zijn er ook foto’s van het huisje, het bosje uit die tijd. Die moeten er toch wel zijn? Ik fiets dagelijks door Oranjebond en probeer me soms voor te stellen hoe het eruit zou hebben gezien (ik vind geschiedenis nou eenmaal leuk). Hoe kom ik erachter waar ik dat kan vinden? Of kan iemand die op deze website plaatsen?
    b.v.d.

    Reactie webmaster:
    Hallo Janine, helaas heb ik geen foto’s. Ik ben er ook naar opzoek. Dus als iemand nog foto’s heeft dan graag! Dit geld overigens voor alles wat met geschiedenis te maken heeft over Assen. Ook nieuwe onderwerpen zijn ook welkom.

    Met vriendelijke groet, Chris

  2. Foto’s Oranjebond
    Mijn vader, grootmoeder en overgrootvader hebben tot 1955 aan het Oranjebond gewoond.
    Ik heb zo links en recht fotos bij elkaar gesprokkeld en op mijn eigen website geplaatst.
    http://www.bertklok.nl/stam/klok/id88.htm

    Het is niet veel, maar toch meer dan niets.

    Wilt u de foto’s in een hogere (iets betere resolutie) dan wil ik die wel mailen.

    De bron van bovenstaand verhaal, de website van Dhr Kooistra, heb ik jaren lang als link op mijn site gehad. Dit tot ik vandaag via deze site erachter kwam dat hij verdwenen is. Jammer.

    Ik had het grootste gedeelte jaren geleden al gekopieerd en ben nu zo vrij geweest om (onder bronvermelding van deze site, het verhaal op mijn eigen website te plaatsten.
    http://www.bertklok.nl
    Ik hoop dat u er geen problemen mee heeft.

    Vr Gr
    Bert Klok

  3. Aafde Biel
    Ik woon nu in de buurt van de oranjebond. Ik ben ook hier opgegroeid.
    Ik kan me herinneren van Aafde Biel als kind, dat ik altijd heel bang was om bij haar huisje in de buurt te komen, want de mensen spraken over haar alsof ze heel eng was. Ik hoorde vroeger al van mensen dat ze tegen me zeiden dat daar in het bosje een heks woonde. Tot nu toe heb ik dat altijd gelooft. Totdat ik dit las. Dit is even een reactie op geschiedenis van Aafke Biel.

  4. Mooi verhaal, maar
    Zelf woon ik ook in de buurt van Aafke’s bos en als ik ga hardlopen loop ik er altijd voor langs.
    Rond 1972 kwam ik voor het eerst in het bos. Een paar klasgenoten in de buurt (Vennebroekstraat) gingen er vaak spelen en nodigden mij uit om ook eens te komen kijken.
    Het huisje was toen al helemaal leeggestript. Zelfs de trap naar boven was eruit gesloopt.

    Overigens, de tekst over Aafke bevat veel overlappingen. Er mag wel wat in geschrapt worden.Zelf woon ik ook in de buurt van Aafke’s bos en als ik ga hardlopen loop ik er altijd voor langs.
    Rond 1972 kwam ik voor het eerst in het bos. Een paar klasgenoten in de buurt (Vennebroekstraat) gingen er vaak spelen en nodigden mij uit om ook eens te komen kijken.
    Het huisje was toen al helemaal leeggestript. Zelfs de trap naar boven was eruit gesloopt.

    Overigens, de tekst over Aafke bevat veel overlappingen. Er mag wel wat in geschrapt worden.

  5. Aafke Bijl
    Aafke Bijl was een zus van mijn oma,dus mijn oud tante. Ik ken haar als een heel lief vrouwtje,maar weet ook dat zij snel ruzie met haar zus had. Leuk dat ik dit hier nu lees. Zie haar gewoon weer voor haar. Ik zal in mijn familie navragen of er nog een foto is van haar huisje.Volgens mij wel.Er is een krantenknipsel over haar,met foto van haar huisje. Zij jatte altijd de frambozen bij mijn oma weg,terwijl zij zelf ook frambozen had. Ik liep eens met haar door ons dorp,en had zij een fotocamera bij zich,en maakte zij van iedereen een foto.

    Reactie webmaster:
    Hallo Gerda, dank voor de foto’s en je verhaal.

    Met vriendelijke groet, Chris

  6. Aafke Bijl was een tante van mijn moeder ze kon eerder wel praten maar op 13 jarige leeftijd is ze ziek geworden waardoor ze doofstom werd.

  7. foto’s
    De dank moet eigenlijk uitgaan naar mijn moeder,die de foto’s en tekening zo zorgvuldig heeft bewaard,en naar mijn zus Thiea,die ze naar mij heeft gemaild. Ik vind het geweldig te lezen dat er nog steeds mensen zijn die mijn tante hebben gekend. Zo’n eenvoudig vrouwtje,maar zo bijzonder.
    Groetejs Gerda

  8. Opgesgagen oude websites
    Kijk vooral ook eens hier als je bepaalde sites zoekt die niet meer bestaan en waarvan je nog wel de URL weet.

    In geval van de eerste link die hier staat

    http://web.archive.org/web/20050213101122/http://users.castel.nl/~koois02/index3.htm

    Met vriendelijke groeten vanuit Korea

  9. Afie Biel
    Met mijn kammaraad Marten Talens vaak op het Oranjebond geweest want Marten zijn Opoe woonde daar ook helemaal op het uiteinde.Maar bij Afie haar huis liepen we dan snel voorbij want zij was wel eng.Een schoon geweten hadden wij ook niet want als Afie bij ons over de straat liep (Langedijk) dan schreeuwen wij vaak van Woef Woef en was Afie erg kwaad op ons.Maar ja wij Gingen nog niet naar school.Opoe Pool was Marten zijn Oma.De op passer van de speeltuin was van Dalfsen uit de Talmastraat en dat was meende ik familie van Afie.

    1. marten was een jongere broer van henk talens.ikwas vaak bij jou jan op de langedijk

    2. ja, van Dalfsen was mijn opa ener was soms nog een oppasser , maar als we in de vakantie bij mijn opa en oma waren , dan gingen we daar altijd naar de speeltuin, maar alle kinderen waren blij als mijn opa er was. Wij speelden vaak met klaaske , henk en teunis de achternamen weet ik niet meer. Die woonden ook op de Talmastraat.

      Thiea Beening

      1. Boelens was hun naam

      2. volgens mij heten ze Boelens

    3. Dat was mijn opa.

  10. Is dit bosje beschermd of kan dit in de toekomst gekapt worden?

    1. Geen idee. Misschien kan je daarvoor bij de gemeente terecht?

  11. bert marten was een van mij henk talens
    ik was vaak bij jou broer jan

  12. Dat was mijn opa.

  13. Weet dat wij ook naar haar buurman Oom Arie gingen.
    Altijd om met de jonge katjes te spelen.
    Of om op de pony te rijden.Mooie tijden!!! Dat huisje is nu ook af,
    er staat nou een kinderboerderij op.

  14. Aafke Bijl is een zus van mijn Oma. Ik had wel eens gehoord van het bosje dat was blijven bestaan en daarom googelde ik de naam van mijn oud-tante, niet wetende dat er zoveel mensen in haar geïnteresseerd waren. Ik heb tante Aafke nog gekend en mijn moeder is naar haar vernoemd. Het gezin Bijl telde 4 kinderen. Mina (mijn oma) Aafke, Janna en Adriaan. Ik meen te weten dat Janna met een Dalfsen is getrouwd en mijn Oma trouwde met Hendrik Edel. Aafke was op jonge leeftijd stokdoof gewordenen. Ze kon wat liplezen maar verleerde het spreken, waardoor zij toonloos en met harde klanken sprak. Ik betwijfel echter of er iets aan haar verstand mankeerde. Als zij zomers bij mijn oma logeerde in Den Haag, stond zij altijd op de kleinkinderen te letten om te voorkomen dat we kattenkwaad uithaalden. Dan bonkte ze waarschuwend op het raam. Grappig om Gerda Haan de eigenschappen te zien beschrijven van tante Aafke die inderdaad op een kinderlijke manier hebberig was. En leuk iets te horen van een verre achternicht.

    1. Henk Edel is met een Mannie getrouwd en heeft 2 dochters Willie en Roelie . die laatste werkte in het ziekenhuis in Assen. Tante Mien logeerde wel eens bij mijn oma als we er ook waren met vakantie Tante Aaf was 13 toen ze doof werd vertelde mijn moeder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Hunze-Online © 2015